In de nazomer van 1979 verscheen Opwaaiende zomerjurken, het romandebuut van de toen bijna zevenentwintigjarige Oek de Jong. Het werd een enorm succes, niet alleen wat de verkoopcijfers betreft, maar ook wat de waardering van critici en publiek aangaat. Tienduizenden lezers herkenden zoveel van zichzelf in de queeste van hoofdpersoon Edo Mesch dat Opwaaiende zomerjurken gerust hét boek van een generatie genoemd mag worden. Inmiddels is de roman een moderne klassieker geworden.
Naast de jubileumeditie verschijnt een boek met splinternieuwe, prikkelende essays over de roman en het oeuvre van Oek de Jong. Wat waren de oorzaken en achtergronden van de impact die Opwaaiende zomerjurken destijds had? Hoe kijkt een aantal prominente schrijvers en critici terug op hun lectuur van deze roman? In hoeverre is Opwaaiende zomerjurken de bron voor al het latere werk van Oek de Jong? Wat was het nieuwe van dit boek? Dergelijke en nog zeer veel andere kwesties komen aan bod in Een klievende roman.    

Een klievende roman staat onder redactie van Jaap Goedegebuure, literair criticus en hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde in Leiden.

Een klievende roman bevat de eerste complete bibliografie van Oek de Jong.

In september 1979 verscheen Opwaaiende zomerjurken, de eerste roman van Oek de Jong (1952) Direct na verschijning kopte Vrij Nederland: 'Een schrijver is geboren.'  De schitterend vormgegeven jubileum-editie is een collectors item. Het voor- en achterplat zijn uitklapbaar tot een achtflap met unieke en nooit eerder gepubliceerde foto's uit de tijd waarin de roman werd geschreven, afkomstig uit het archief van de schrijver. De herziene tekst van de roman wordt gecompleteerd door De roman als oerschreeuw, een autobiografisch essay over het ontstaan van Opwaaiende zomerjurken. Onder het nieuwe omslag gaat het bekende beletterde omslag uit 1979 schuil. De oplage is beperkt.  

'Een hoogtepunt in de traditie van de autobiografische literatuur.' - K.L. Poll in NRC Handelsblad

'Ik heb zelden een verhaal gelezen waarin op zo'n overtuigende manier een jongen tussen kind en man werd neergezet, nu eens met de haast angstaanjagende wijsheid van een terugblikkende, gedesillusioneerde volwassene, dan weer als een kind spelend met kinderen, en alles, zowel het een als het ander, is doordrenkt met erotiek.' - Hans Warren in Provinciale Zeeuwse Courant

Een jonge schrijver raakt gefascineerd door zijn benedenbuurvrouw, een plompe vrouw van begin zestig, die haar etage tot een hol heeft gemaakt vol katten, stapels kranten en met kleren volgepropte plastic zakken.

'In haar gebloemde jurk met hoofddoek herinnerde ze me aan boerenvrouwen op foto's van lang geleden en ver weg. De tijd waarin je boerenvrouwen, op weg naar de markt, in de berm zag staan, de benen iets gespreid in de rok, en het onder die rok hoorde klateren in het gras.'
Geleidelijk aan spint de Poolse mevrouw Len hem in haar web.

Naast een begenadigd romanschrijver is Oek de Jong ook een meesterlijk schrijver van verhalen, zoals hij in Mevrouw Len opnieuw demonstreert.

In de jaren dat hij werkte aan Hokwerda's kind registreerde Oek de Jong in zijn dagboek de wonderlijke ontstaansgeschiedenis van deze roman. Hoe een kort verhaal voor een daklozenkrant uitgroeide tot een grote roman valt in De wonderen van de heilbot stap voor stap te volgen. Dit verhaal is in een brede bedding gelegd van notities over inspiratiebronnen als zeilen, hardlopen, schilderkunst en natuur, de plekken waar gewerkt wordt en het leven met de geliefde. Het is een intiem boek van de schrijver die in Hokwerda's kind excelleerde in de verbeelding van het intieme. In deze dagboekaantekeningen toont Oek de Jong beurtelings zijn kwaliteiten als romanschrijver en essayist: beeldende beschrijvingen van een spectaculaire zeiltocht, een oeroude Kruisiging in Umbria en een ontroerende uitvoering van de Goldberg-variaties worden afgewisseld met beschouwende passages over het scheppingsproces, het werk van Tsjechov, Carver, Kawabata en Meister Eckhart en het gevecht met de melancholie. 'A poet should build us his world,' schreef Ezra Pound. Met De wonderen van de heilbot heeft Oek de Jong een verrassende stap gezet en aan zijn universum een nieuwe ruimte toegevoegd.

‘Dit is zijn meest emotionerende boek.’ Jan Siebelink.
 
‘Fascinerend boek van een grensoverschrijdend schrijver. [..] De wonderen van de heilbot noopt tot lezen en herlezen.’ Clara Strijbosch, De Volkskrant.
 
‘Het is een dagboek dat zich nestelt in de warmte van zijn geniale roman Hokwerda’s kind.’ Jeroen Overstijns, Standaard der Letteren.
 
‘Ik las De wonderen van de heilbot in één ruk uit. Het is zo los en licht geschreven, zo intiem en tegelijkertijd open, ernstig en frivool. Oek de Jong heeft iets gedaan dat in Nederland heel lang niet is gedaan: hij heeft een dagboek geschreven dat interessant is en leest als een trein.’ Marcel Möring.
 
‘De wonderen van de heilbot is opnieuw een proeve van het niet aflatende talent van Oek de Jong. Prachtig.’ Maarten Moll, Het Parool.

In de liefde bepaald worden door ervaringen uit de kindertijd? Zo vergaat het Lin Hokwerda. Zij is haar vaders oogappel, maar hij is onbetrouwbaar. Op haar tiende verliest zij hem en verhuist van het Friese platteland naar Amsterdam. Ze stort zich op het tafeltennis. Op haar twintigste breekt ze met haar coach en de topsport. Dan ontmoet ze Marcus, Henri, Jelmer. In drie opeenvolgende liefdes voert haar weg naar de buitenste duisternis. Is het toeval? Is het haar lot? Waarom gebeurt het onwaarschijnlijke? In Hokwerda's kind gaat het om liefdesverhoudingen. Oek de Jong beschrijft de intimiteit van geliefden, hun verwachtingen en illusies, hun bedrog en zelfbedrog, met mededogen en precisie. Onophoudelijk raakt zijn verhaal aan de duistere kant van de erotiek. 'Is er iets, dacht Lin, waarover meer gelogen wordt dan over de liefde?' Een grote roman van de auteur van Opwaaiende zomerjurken en Cirkel in het gras.

‘Een magistrale roman die een duistere flonkering bezit [..]. Hier is een meesterhand aan het werk geweest.’ Tom van Deel, Trouw.  
 
‘Scène na scène in Hokwerda’s kind brandt zich op je netvlies.’ Jeroen Vullings, Vrij Nederland.
 
‘Een grootse, meeslepende roman.’ Jaap Goedegebuure, Haagsche Courant.
 
‘Tijdens de lunch lees ik The New York Times, maar voor Hokwerda’s kind besloot ik de krant één keer te laten liggen.’ Arnon Grunberg, Humo.
 
In 2003 werd Hokwerda’s kind genomineerd voor de Libris Literatuurprijs in Nederland en de Gouden Uil Prijs in België.

Fragment lezen? Download pdf proloog Hokwerda's Kind.

In het essay Zijn muze was een harpij nam Oek de Jong het beroemde en beruchte wereldbeeld van W. F. Hermans onder de loep en wist daarmee de hele gevestigde orde in de literaire kritiek te provoceren. Een herziene versie werd opgenomen in Een man die in de toekomst springt.

Nijmegen University Press
Alleen antiquarisch verkrijgbaar

In de periode tussen Cirkel in het gras en Hokwerda's kind publiceerde Oek de Jong onder meer Een man die in de toekomst springt. In reisverhalen en persoonlijk getinte essays zoekt hij via kunstwerken de confrontatie met een aantal essentiële beelden en ideeën uit de Europese traditie. Hij schrijft over de Byzantijnse mozaïeken van Monreale, de tegenpolen Vermeer en Caravaggio, de romantische landschappen van Caspar David Friedrich, het nihilisme van Paul van Ostaijen, het wereldbeeld van W.F. Hermans, de religieuze denkbeelden van Frans Kellendonk en het belangeloze dat door mystici wordt nagestreefd. Zo krijgt gaandeweg zijn eigen wereldbeeld gestalte. Een man die in de toekomst springt is een fascinerende intellectuele autobiografie.

'Een eigenzinnige proeve van autobiografisch schrijven waarin persoonlijke confessie en objectief commentaar voortdurend in elkaar overgaan.' - Jaap Goedegebuure in HP/De Tijd

'Een man die in de toekomst springt geeft een intrigerend beeld van zijn ontwikkeling.' - Arnold Heumakers in NRC Handelsblad

'Getuigt van een zelfbewust, authentiek, integer en ongemakzuchtig schrijverschap.' - Jeroen Vullings in Vrij Nederland

'Een op muzikale wijze gecomponeerd boek.' - Robert Anker in Het Parool

Na twee romans die tot de meestgelezen boeken van de na-oorlogse literatuur horen, publiceerde Oek de Jong met De inktvis twee novellen over initiatie en loutering. In het titelverhaal trekt de Siciliaanse visser Damiano zich terug op een berg, nadat hij in een visioen de doodsheid van zijn bestaan heeft onderkend. In De geit doorbreekt de twaalfjarige Izaäk, die is opgegroeid in een klooster op de Amsterdamse Wallen, een langdurig zwijgen. In beide novellen is de verschijning van een dier van beslissende betekenis.

De lezer van De inktvis stapt een wereld binnen die nog het meest doet denken aan de magische wereld van Italiaanse films van bijvoorbeeld de gebroeders Taviani. Heel bijzonder proza. Ingrid Hoogervorst, De Telegraaf
 
Voor zover in deze novellen sprake is van mystiek, dan heeft die niet zozeer te maken met de religieuze vormen ervan – die worden hier subtiel geïroniseerd – maar met geïntensiveerde zintuiglijke ervaring, waarvoor de woorden ontbreken, zich aandienend op ‘een ogenblik dat er niets gebeurt.’ Anthony Mertens, De Groene Amsterdammer
 
De inktvis is naar inhoud én vorm een zeer consistente mystieke vertelling. Een unicum in de Nederlande literatuur. Frans Willem Verbaas, Hervormd Nederland

De journaliste Hanna Piccard gaat naar Rome als correspondente voor een Nederlandse krant. Ze wordt verliefd op de dichter en kunsthistoricus Andrea Simonetti, die met zijn dochter een teruggetrokken leven leidt. De rollen zijn omgedraaid: zij moet hém veroveren. Naast deze liefdesgeschiedenis bevat Cirkel in het gras de verhalen van het meisje Leda, de beeldhouweer en Vietnam-veteraan Joe Kurhajec en de ouder wordende cynicus Zucarelli, vele beelden van Rome en het Italiaanse landschap en flarden uit de Italiaanse geschiedenis, ook de meest recente: op de achtergrond speelt de ontvoering van de politicus Aldo Moro in 1978. Door gesprekken, brieven en essayistische passages is Cirkel in het gras ook een ideeënroman. Voor veel lezers vormen dit groot opgezette boek en Opwaaiende zomerjurken een tweeluik.

‘Cirkel in het gras is een vreemd, glanzend en vreugdewekkend ei in ons literair rivierenland. Aad Nuis, De Volkskrant.
 
‘Een overweldigend boek van een groot schrijver.’ P.F. Thomése, Brabants Dagblad.
 
‘Er zijn pagina’s waarin Oek de Jong een adembenemende intimiteit oproept. [..] Zijn solide karakter ontleent de roman aan zijn vermogen om diep onder de oppervlakte te raken en toch glashelder te blijven.’ Carel Peeters, Vrij Nederland.
 
‘Een intuïtieve liefdesroman vol geestelijke en fysieke diepzee-avonturen.’ Wim Hazeu, Hervormd Nederland.
 
‘Oek de Jong is een even meeslepend als intelligent verteller. Cirkel in het gras is een overrompelende en verfrissende gebeurtenis.’ Thomas Verbogt, Dagblad van het Oosten.
 
‘Het boek heeft het in zich klassiek te worden, een solide maatstaf voor toekomstige literatuur.’ Rob Schouten, Trouw.

In Opwaaiende zomerjurken wordt in drie episoden de groei naar
volwassenheid van Edo Mesch beschreven. Het kind met zijn moeder, in
een eeuwigdurende zomer op het platteland van de jaren vijftig. De puber,
op een van de Zeeuwse eilanden, in een wurgende driehoek met een tante
en een oom, zich vastklampend aan het beeld van een filosofisch systeem
dat de wereld doorgrondelijk moet maken. De adolescent in een web van
erotische verhoudingen, in Rome en Amsterdam en op het water van de
Friese meren. In de Nederlandse literatuur geldt Opwaaiende zomerjurken
als een van de belangrijkste romans van de afgelopen decennia.
Het boek werd bij zijn verschijning alom geprezen om zijn stijl, diepgang
en sensuele schoonheid.

'Opwaaiende zomerjurken is een roman die ik nog wel enige tijd onder
handbereik zal houden. Er wordt niet elke dag een schrijver geboren.' Carel
Peeters, Vrij Nederland.

'Ik heb zelden een verhaal gelezen waarin op zo'n overtuigende manier een
jongen tussen kind en man werd neergezet, nu eens met de haast
angstaanjagende wijsheid van een terugblikkende, gedesillusioneerde
volwassene, dan weer als een kind spelend met kinderen, en alles, zowel het
een als het ander, is doordrenkt met erotiek.' Hans Warren, Provinciale
Zeeuwsche Courant.

Na zijn debuut schreef Oek de Jong de novelle Lui oog: over een kleine jongen met een oogafwijking op het Friese platteland van de jaren vijftig. Het verhaal is één van de indringende en ontroerende kinderportretten in zijn oeuvre. De novelle verscheen in een bibliofiele editie van vijfhonderd genummerde en gesigneerde exemplaren (alleen nog antiquarisch verkrijgbaar) en werd later opgenomen in De onbeweeglijke.  

De onbeweeglijke is een geheel herziene editie van de verhalenbundel waarmee Oek de Jong in 1977 debuteerde. De kracht van deze onstuimige verhalen komt in deze nieuwe editie nog beter tot uitdrukking: menselijke eigenaardigheden worden uitvergroot, de werkelijkheid wordt verhevigd. Het sterkst komt dit tot uiting in een aantal groteske personages: de man die onbeweeglijk wil leven, de Italiaanse klarinettist die zijn orkestbaas met een hongerstaking bevecht, de kantoorklerk die in een bunker vleugels construeert om mee te vliegen. In een aantal lange verhalen is een kind de hoofdpersoon, vechtend met zijn angst, vluchtend in de verbeelding. De onbeweeglijke toont op een intrigerende manier het begin van een schrijverschap.

'Een uitstekend debuut.' - Het Parool

Iemand van even in de twintig die zich aandient met de onmiskenbare zelfverzekerdheid van de echte schrijver, een debutant die van harte kan worden geprezen om zijn debuut zelf. Haagse Post